In Het Begin

De eerste onderdompeling ofwel geloofsdoop

“Op den stillen zondagavond van 15 mei 1845 begaf zich de broederschap naar de hoeve van Roelof Reiling aan de Nijveensche Mond”.

Zo staat het in het boek van ds. G.A. Wumkes op bladzijde 27.

Een beschrijving van de doopplechtigheid van een zevental personen, te weten:

  • Johannes Elias Feisser,
  • Arend Speelman,
  • Roelof Reiling
  • en zijn vrouw Geertruida Reiling-Teissens
  • en de gebroeders Willem,
  • Jannes en
  • Hendrik Kruit.

De doop werd verricht door br. J. Köbner, lid van de Duitse Baptisten gemeente Hamburg.


Het Baptisme en De Unie.

175 jaar baptisten  op film
Klik op het plaatje voor de videopagina of kijk in het menu

Johannes Elias Feisser

Eén van de gedoopten was Johannes Elias Feisser, die daarvoor dominee van de Nederlands Hervormde Kerk te Gasselternijveen was geweest. Toen één van de kerkvoogden geen antwoord gaf op de vraag of hij geloofde, weigerde Feisser mee te werken aan de doop van diens kind. Dit gebeuren leidde ertoe dat Feisser op 1 januari 1844 uit zijn ambt én pastorie werd gezet en daarmee was hij dak- en brodeloos.

Ds Feisser

Feisser was ervan overtuigd dat doop door onderdompeling en op basis van geloof, gemeentevormend was en vrijzinnigheid bestreed. Hij schreef en sprak hier veel over en dat viel op tot in Duitsland.

.

Begin mei 1845 vertrok Feisser naar Hamburg. De voorganger van die Duitse Baptisten gemeente J.C. Oncken, wilde hem graag persoonlijk ontmoeten voordat er gedoopt werd en allerlei gemeenten in Nederland ontstonden. Feisser preekte zelf een paar maal in Hamburg. Samen met Köbner vertrok hij naar Nijveensche Mond, waar die bewuste doop op donderdag 15 mei 1845 plaatsvond.

Köbner en Feisser gingen vervolgens naar Zutphen waar Feisser op zondag in twee diensten het woord voerde. Gedoopt werd daar niet, tot grote teleurstelling van Köbner. Twee dagen later bevonden Köbner en Feisser zich in Amsterdam. Vier leden van de vriendenkring van Hendrik Gerardus Tekelenburg lieten zich door Köbner dopen. Een gemeente werd niet gesticht.

.

In de afgescheiden groep rondom Feisser bewerkte de doopopvatting en ook de doopplechtigheid zelf, voor een scheiding. Op 10 januari 1845 waren er 53 leden, terwijl een jaar later dat aantal geslonken was tot 12 leden.

..

(Het Drentse dorp Nijveensche Mond wordt nu Gasselternijveen genoemd. Daarna is door een herindeling de grens verlegd, de echte plek van de doopplechtigheid ligt nu in Gasselternijveen.)

LEES VERDER


De eerste Baptisten en hun geschiedenis, vanaf het begin in 1845 Gasselternijveen en Stadskanaal. Over de oudste gemeente van Nederland. De eerste 7 gedoopte christenen.

naar boven

De eerste

… de eerste Gemeente van Gedoopte Christenen

Baptistenkerk Nederland
Een tekening van de eerste kerk met toren

<— (Klik: De evangelisten of voorgangers)

<— (Klik: over de eerste geloofsdoop)

Hoewel er vreugde en vrede was over het feit, dat de eerste “gemeente van gedoopte christenen” in Nederland openbaar was geworden, hadden de leden zijnde de gemeente tal van tegenslagen en teleurstellingen te verwerken.

Vriendschapsbanden kwamen onder druk te staan, huren van woningen werden opgezegd. Kortom, de gemeente stond tegenover een vijandige wereld.

Het bestuur in 1925 BaptistenKerk Stadskanaal
Het bestuur in 1925

Feisser beschikte niet over een goede lichamelijke gezondheid. Op aanraden van ds. J. de Liefde te Zutphen, ging hij voor een waterkuur (bronnenbad) naar Lewin bij Leitmerits, ten oosten van Dresden (15 mei 1846 – 20 juli 1846).

De broeders Roelof Reiling (diaken van de gemeente) en Johannes Kruit gingen om beurten in de diensten voor. Zij hadden volgens Feisser de gave om de gemeente op te bouwen en te versterken. Later moest Feisser ook vaak de middagsamenkomsten verzuimen vanwege zijn gesteldheId.

foto feisser dominee voorganger evangelist elias
Ds Johannes Elias Feisser

In 1849 nam Feisser als voorganger afscheid van de gemeente Nijveensche Mond en vestigde zich in Nieuwe Pekela. Zijn woning werd letterlijk afgebroken en in Nieuwe Pekela weer opgebouwd. Dit betekende niet dat de band met de gemeente Nijveensche Mond werd doorsneden. Heel vaak gingen Feisser en Speelman, die ook in Nieuwe Pekela woonde, naar de middagsamenkomsten van Nijveensche Mond.

Op 2 juni 1865 overleed Johannes Elias Feisser. Zijn lijfspreuk was: “Spreek alzo, doe alzo”

De Eerste Kerk

De eerste kerk werd gebouwd

De verplaatsing van de gemeente te Gasselternijveen naar Stadskanaal kreeg op…
7 juli 1867 haar definitief beslag met de ingebruikneming van de eerste kerk aan de Handelsstraat.

De post Musselkanaal kreeg in 1894 een eigen evangelisatielokaal.

In Nieuw Buinen werd evangelisatiearbeid verricht vanuit het huis van J. Stavast.

In Muntendam was ook een evangelisatiepost van de gemeente Stadskanaal. Die vanuit Foxhol begonnen was, de groep knoopte na interne moeilijkheden de banden met Stadskanaal aan.  In 1898 kon men daar over een eigen kapel beschikken.

Een kijkje in de kerkzaal van de allereerste Baptisten Kerk

1926 kijkje in de kerkzaal van de aller eerste Baptistenkerk Stadskanaal Nederland

In 1927 werd de kerk van Musselkanaal gerestaureerd en vergroot.

———

Handig om te weten:
De plaatsen Gasselternijveen en Stadskanaal liggen elk aan een kant op de grens van de provincie Drenthe en Groningen

interieur van de alleroudste baptisten kerk in Nederland
het interieur van de eerste/oude kerk

Voorgangers

De voorgangers in de Gemeente.

Evangelist: Johannes Elias Feisser

In 1849 nam Feisser als voorganger afscheid van de gemeente Nijveensche Mond en vestigde zich in Nieuwe Pekela. Zijn woning werd letterlijk afgebroken en in Nieuwe Pekela weer opgebouwd. Dit betekende niet dat de band met de gemeente Nijveensche Mond werd door gesneden. Heel vaak gingen Feisser en Speelman, die ook in Nieuwe Pekela woonde, naar de middagsamenkomsten van Nijveensche MondIn 1849 nam Feisser als voorganger afscheid van de gemeente Nijveensche Mond en vestigde zich in Nieuwe Pekela. Zijn woning werd letterlijk afgebroken en in Nieuwe Pekela weer opgebouwd. Dit betekende niet dat de band met de gemeente Nijveensche Mond werd door gesneden. Heel vaak gingen Feisser en Speelman, die ook in Nieuwe Pekela woonde, naar de middagsamenkomsten van Nijveensche Mond

Eerste Baptisten voorganger, Baptisten Gemeente Stadskanaal-Noord, dominee, feisser
ds. EliasFeisser

Na het vertrek van Feisser (1849) kwam de gemeente voornamelijk onder leiding van Roelof Reiling en Johannes Kruit tot stichting en opbouw van het geloofsleven bij elkaar.

Ook werden er gastsprekers uitgenodigd om in de zondagsdiensten of in de wekelijkse bijeenkomsten het Woord van God te verkondigen

Op 2 juni 1865 overleed Johannes Elias Feisser. Zijn lijfspreuk was: “Spreek alzo, doe alzo”.

In de zomer van 1855 werkte evangelist Merkhoff, afkomstig uit de evangelistenschool van ds. J. de Liefde, vooral onder Duitse veenarbeiders in Stadskanaal.

Een ander evangelist, K. Nolleman, preekte in juli 1855 in de schuur van Albert Wolters te Drouwenermond.

dominee Gerdes
voorganger Gerdes

Ook E. Gerdes kwam in 1858 naar Stadskanaal om ter plekke en in de omgeving te evangeliseren. Later werd hij gedoopt en werd daarmee lid van de gemeente. Hij werd gedoopt in een houten doopvont en warm water. Voor sommige baptisten een onwaardige doopvorm.

In het najaar van 1858 vertrok Gerdes. Avondmaal vieren met nieuw bekeerden zonder gedoopt te zijn was het breekpunt.

Ds. De Liefde vond dat het werk te Stadskanaal en omgeving voortgezet moest worden. Hij stuurde daarom zijn leerling Jacob Witmond. Deze preekte elke week bij A. Wolters in diens schuur. Maar ook ging Witmond voor in de samenkomsten bij H. Kruit te Boerveenschemond en R. Reiling te Gasselternijveen.

Na Witmond’s doop en mede door zijn zegenrijke werk groeide de gemeente in 1864 naar 90 leden.

Weer ontstond er verdeeldheid over de open en gesloten avondmaalsviering.
Witmond vertrok in 1865 naar Haarlem om daar zijn werk als evangelist voort te zetten.

dominee Kloekers
Voorganger Kloekers

Oud China-zendeling Hendrikadius Zwaantinus Kloekers was op de hoogte gebracht van het baptisme in de Veenkoloniën. In november 1866 bracht hij een bezoek aan Stadskanaal en Groningen. Op de bidstond van 28 november 1866 besloten alle broeders en zusters van de gemeente deze zendeling uit te nodigen om onder hen te komen werken. Op 15 januari 1867 verbond Kloekers zich aan de gemeente met een preek over 1 Cor.2:2. Hij kreeg te maken met “oppositie” en moest optreden tegen “ongedoopte gasten”; bovendien waren sommigen tegen het dopen in een doopvont.

De eerste kerk zonder toren
Eerst was de eerste kerk zonder toren. Deze foto is van 1910 waar u dat kan zien
De eerste Baptistenkerk in Nederland
Een foto van de eerste kerk met toren, deze is er dus later voorgezet
BAPTISTEN KERK

De gemeente verhuist op  7 juli 1867 naar Stadskanaal.
Lees hierover verder onder -De eerste kerk-

+++++++++

De invloed van Kloekers op de gemeente werd duidelijk in beginselvastheid ten aanzien van de doop, het avondmaal en het geestelijk leven.

naar boven
dominee Kloekers
Voorganger Kloekers

In 1875 werd Kloekers voorganger van de geïnstitueerde gemeente Nieuwe Pekela (7 november 1875). Hij woonde reeds in Nieuwe Pekela want in september 1870 was hij gehuwd met de weduwe van dr. Feisser.

Hendrik Kruit

dominee Kruit
Voorganger Kruit en boer

Een van de eerste zeven gedoopten, Hendrik Kruit, werd de opvolger van Kloekers. Onder zijn leiding werd al in 1858 begonnen met zondagsschoolwerk in de Gasselterboerveenschemond.

naar de bovenkant van deze pagina

In het jaar 1881 werd, in Foxhol, de Unie van Baptistengemeenten opgericht .

Opbouw en uitbouw van de gemeente

Op 16 februari 1890 deed ds. N. van Beek, komende van de gemeente Groningen, zijn intrede als voorganger.

Voorganger van Beek
Voorganger van Beek

Ds. Van Beek werkte o.a. aan de wederopname van de gemeente in Unieverband. En nadat de gemeente de Uniegemeenschap in 1886 verlaten had, werd zij weer opgenomen in 1896.

Op 8 januari 1911 nam ds. N. van Beek afscheid van de gemeente en vertrok naar Den Haag.

naar de bovenkant van deze pagina

We gaan naar 4 juni 1911 . De zeer bekwame charismatische man ds. Jan Willem Weenink deed zijn intrede. Hij was in 1886 te Dieren geboren en afgestudeerd aan Spurgeon’s college te Londen (1911).

Voorganger Weenink
Voorganger Weenink

Een onuitwisbaar stempel heeft ds. Weenink gedrukt op de gemeente en op landelijk niveau. Ja, zelfs buiten de gemeente om heeft deze voorganger veel gedaan. Hij was o.a. jarenlang voorzitter van het Groene Kruis.

Het houden van “jongeliedenvereniging” is legendarisch geworden. Oudere inwoners van Stadskanaal kunnen daarover meepraten. Dat werk resulteerde in het oprichten van de Nederlandse Baptisten Jeugd Beweging (N.B.J.B.) in het jaar 1925.

jeugdkoorbaptisten stadskanaal
Het jeugdkoor in 1969

Verder was ds. Weenink betrokken bij het starten van de Unie Bouw Stichting (U.B.S.), Tabithawerk en het uitgeven van de zangbundel “Lofzangen en Gebeden”.

Maar ook de gemeente groeide onder zijn dynamische leiding. In 1920 waren er 250 leden, in 1940 386!

Ruim 36 jaar heeft hij in de oudste Baptisten gemeente gewerkt. Van 4 juni 1911 tot september 1947.

Geertruida Reiling, dochter van J. Reiling en kleindochter van R. Reiling, vertrok in 1923 als zendeling naar (Belgisch) Kongo, nu Zaïre.

Ds.Weenink en zijn vrouw gaven een sterke stimulans om deze vrouw te ondersteunen door het oprichten van de Nederlandse Baptisten Vrouwen Beweging “Zusterhulp” (N.B.V.B.) in 1932

Kerstkisten met materialen enz. werden ingezameld en vervolgens verzonden naar het zendingsveld.

Zusterhuĺp naar eelde, Baptisten kerk,handelsstraat 8a stadskanaal 9501et
Zusterhulp. De zusters op een dagje uit naar Eelde

In 1926 maakten br. en zr. Weenink een reis naar Australië om daar te werven voor de kerkbouw in Nieuw Buinen. Ook dat lukte wonderwel. Met financiële ondersteuning van broeders en zusters uit Australië kon men beginnen met de bouw van een kerkje aan het Dwarsdiep. Dit werd in gebruik genomen in november 1928

naar de bovenkant van deze pagina
FEEST BESTAAN 100 JAAR
Baptisten kerk stadskanaal
Een tekening van de allereerste Baptisten kerk in Nederland
100 jaar

Het honderdjarig bestaan van de gemeente kon niet op de dag zelf worden gevierd vanwege de tijdsomstandigheden

FEEST BESTAAN 100 JAAR

Maar op donderdag 11 juli 1946 kon de herdenkingsdienst, waarin ds. J.W. Weenink voorging, gehouden worden.

Aan een zegenrijke arbeidsperiode kwam een eind.


Ds. J.W. Weenink vertrok eind september 1947 naar Haarlem.

Na het vertrek van ds. J.W. Weenink naar Haarlem had de gemeente 2 jaar geen voorganger.

naar boven

Met de komst van ds. G.W. Tijman op 16 oktober 1949 kwam daar een eind aan.

Hoewel de post Musselkanaal zelfstandig was geworden bleef men in Stadskanaal worstelen met ruimtegebrek. Plannen werden gesmeed om tot nieuwbouw van kerk en pastorie te komen.  De pastorie kon spoedig verwezenlijkt worden.

Voorganger Tijman
Voorganger Tijman

Ondanks het feit dat de migratie naar andere delen van het land volop aan de gang was kon de gemeente zich goed handhaven.

Op 2 oktober 1960 nam ds. Tijman afscheid en vertrok naar de Baptisten gemeente Haarlem, evenals zijn voorganger ds. Weenink.

koor Polyphony
het koor Polyphonie is nu nog steeds een gewild en groot koor

 zusterhulp

ds. G van ‘t Wout

naar boven

Voorganger Stukker
Voorganger Stukker
Voorganger Stukker

Wat in de periode Tijman niet gelukte kwam in de werkperiode van ds. H.J. Stukker wel van de grond, namelijk een nieuwe kerk. Op 8 februari 1964 kon de moderne kerk aan de Handelsstraat 8a in gebruik genomen worden. De jeugdzaal kreeg de toepasselijke naam: ds. J.W. Weeninkzaal.

In februari 1967 nam ds. Stukker afscheid van de gemeente en vertrok naar Arnhem waar hij zijn overleden zwager opvolgde.
Op de dag van zijn afscheid werden er 36 zusters en broeders gedoopt.

naar boven

Voorganger O. Oldenburger
Op 18 februari 1968 deed ds. O. Oldenburger, komend van Vroomshoop/Daalerveen, zijn intrede.

Voorganger Oldenburger
Voorganger Oldenburger

FEEST 125 JARIG BESTAAN BGSN
Onder leiding van ds. Oldenburger mocht de gemeente in mei 1970 haar 125-jarig bestaan vieren. De gemeente was levendig en vitaal, getuige de 430 leden.
FEEST 125 JARIG BESTAAN BGSN

In mei 1970 werd de eerste spade in de grond gestoken voor een kerk in Plan ter Maars.
Op 5 juni 1971 was het zover:
De nieuwe tweede kerk kon in gebruik worden genomen.
Ds. Oldenburger ging met de broeders en zusters mee die naar deze kerk gingen, hierna Stadskanaal Zuid genoemd.

-+-+-+

Later ook zelfstandig:

  • Stadskanaal Zuid op 23 mei 1975 en
  • Nieuw Buinen op 30 mei 1975.

De wijkgemeente Stadskanaal Noord kreeg in ds. J.H. Hofman op 7 november 1971 haar nieuwe voorganger

dominee Homa, Baptisten Gemeente Stadskanaal-Noord
Dominee Jannes Hofman

De wijkgemeente Stadskanaal Noord werd als de voortzetting van de oude gemeente beschouwd. De gemeente bleef achter met een zeer grote kerk en de leeftijdsopbouw van de gemeenteleden was ook danig verstoord wat in de toekomst zou doorwerken in het verkiezen van ouderlingen en diakenen.

Interieur baptistenkerk
Foto van het interieur in 1977 er is veel veranderd

In oktober 1982 nam ds. J.H. Hofman na een werkperiode van elf jaar afscheid van de gemeente. Hij vertrok naar de gemeente Groningen Noord.

ds. P.Jager Baptisten Gemeente Stadskanaal-Noord voorganger
ds. Pieter Jager

Op 8 april 1984 deed ds. Pieter Jager, komende van de gemeente Harderwijk, zijn intrede.

De gemeente Stadskanaal Noord heeft van 14 tot 28 mei 1995, als voortzetting van de gemeente Gasselternijveen/Stadskanaal,
haar 150-jarig bestaan gevierd.

FEEST 150 JARIG BESTAAN BGSN

 

Ds. P. Jager vertrok op 26 augustus 2001 als voorganger naar de gemeente Hengelo.

De gemeente bleef herderloos achter.



voorganger R. Meijer

Ds. Roel  Meijer volgde, hij was ook leraar op een school in Stadskanaal. Hij probeerde deze twee te combineren. Dat bleek erg moeilijk.

Om hem te helpen werkte hij in het begin samen met br. Jan Brouwer. In 2010  zette hij zich in samen met Jan voor een koerswijziging. Kijk daarvoor op de pagina speciale momenten. Maar langzamerhand trok hij zich terug. School eiste te veel tijd.

Br. Jan Brouwer ook uit Stadskanaal kreeg steeds meer te doen en werd in 2011 eerst tot reserve dominee en later voor 40% in dienst genomen. In 2016 werd dat veranderd in een baan van 60%.

Omdat er een meningsverschil was is per 30 juni 2018  Jan vertrokken.

Zondag 5 januari 2020 is Gonda Gelling ingezegend als Pastoraal medewerker.  Ze was al lid van de gemeente en iedereen kent haar.

Lees over morgen begrijp vandaag

FEEST 175 JARIG BESTAAN BGSN

naar boven


LEES VERDER